Koncepcja copyleft w procesie wytwarzania dóbr partnerskich
PBN-AR
Instytucja
Filia w Jeleniej Górze (Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu)
Informacje podstawowe
Główny język publikacji
pl
Czasopismo
Ekonomia
ISSN
2080-5977
EISSN
2449-9757
Wydawca
Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu
DOI
URL
Rok publikacji
2013
Numer zeszytu
2 (23)
Strony od-do
137-150
Numer tomu
Identyfikator DOI
Liczba arkuszy
0.65
Autorzy
(liczba autorów: 2)
Pozostali autorzy
+ 1
Słowa kluczowe
pl
produkcja partnerska, copyleft, sfera publiczna
en
peer production, copyleft, public sphere
Streszczenia
Język
pl
Treść
W niniejszym artykule podjęto problematykę funkcjonowania koncepcji copyleft w kontekście produkcji partnerskiej na tle przemian, jakie dokonały się w sferze publicznej. Jak wskazują niektóre badania (m.in. prace R.D. Putnama), tradycyjna sfera publiczna ulega atrofii, natomiast dialog między aktorami publicznymi przenosi się na platformę cyfro-wą. Pozwala to na uniezależnienie go od miejsca i czasu, zapewnia względną anonimowość oraz umożliwia swobodną zmianę roli i zakresu uczestnictwa w życiu publicznym. Dialog odbywający się w ramach „nowej” sfery publicznej znajduje swoje odzwierciedlenie w procesie produkcji partnerskiej, opartym na cyfrowych zasobach wspólnej puli. Prawidłowy przebieg tego procesu uzależniony jest od innowacji instytucjonalnej, jaką jest koncepcja copyleft. Jej mianem określa się konstrukcję prawną, która nadaje licencjobiorcy lub użytkownikowi końcowemu prawo do nieograniczonego użytkowania, modyfikacji i reprodukcji utworu – w omawianym przypadku dobra partnerskiego, czyli powstałego w procesie produkcji partnerskiej. W praktyce koncepcja ta stanowi odwrócenie podstawowego celu prawa autorskiego, polegającego na ograniczeniu możliwości wykorzystywania, modyfikowania i kopiowania własności intelektualnej. Jednocześnie wykorzystuje ona właśnie prawo autorskie, poprzez odpowiednie sformułowanie licencji dotyczących produktów partnerskich. Jest to więc forma przystosowania istniejących narzędzi ładu instytucjonalnego do nowych potrzeb, które wytworzyły się równolegle do formowania się sfery publicznej na platformie cyfrowej. Zależności między „nową” sferę publiczną, produkcją partnerską oraz rolą, jaką odgrywa koncepcja copyleft, implikują główny cel niniejszego opracowania. Jest nim przedstawienie idei copyleft oraz wskazanie jej praktycznej aplikacji w procesie produkcji partnerskiej. Dodatkowym celem jest wykazanie wpływu procesu produkcji partnerskiej na wirtualną sferę publiczną, a w szczególności na sferę wymiany cyfrowych dóbr informacyjnych. W artykule omówiono proces produkcji partnerskiej wraz ze wskazaniem jego założeń oraz warunków, w jakich może przebiegać. Przedstawiono również przyczyny atrofii tradycyjnej sfery publicznej, wykazując w efekcie konieczność dostosowania narzędzi ochrony praw autorskich w celu zapewnienia dialogu publicznego. Dostosowanie to zaprezentowano poprzez analizę licencji typu copyleft. W części badawczej opracowania oparto się w dużej mierze na przy-kładach systemu operacyjnego GNU/Linux oraz repozytorium wiedzy Wikipedia.org, po-przez które zaprezentowano główne założenia dotyczące organizacji produkcji partnerskiej. Wskazano również na praktyczne znaczenie licencji typu copyleft w tym procesie oraz efekty, jakie wywołuje w zakresie kształtowania się stosunków między aktorami sfery publicznej. Analizie poddano także korzyści ekonomiczne, jakie osiągają przedsiębiorcy korzystający z dóbr partnerskich oraz stosujący licencje typu copyleft. Pozwoliło to na ukazanie sytuacji, w których korzystniejsze jest zrezygnowanie z zastrzeżenia praw autorskich niż ich ograniczanie. Przeprowadzone w artykule rozważania doprowadziły do następujących wniosków. Po pierwsze, koncepcja copyleft pozwala na swobodne kształtowanie się stosunków społecznych w ramach sfery publicznej. Po drugie, stosunki te sprzyjają powstawaniu cyfrowych dóbr informacyjnych, takich jak oprogramowanie i repozytoria wiedzy. Po trzecie, internet niweluje ograniczenia co do wyboru roli uczestników „nowej” sfery publicznej. Ostatecznie – dobra partnerskie wpływają na gospodarkę, zwiększając jej ogólną efektywność, ponieważ mogą być wykorzystywane w dowolny sposób przez przedsiębiorców dzięki oddziaływaniu na opłacalność procesu produkcji.
Język
en
Treść
This article discusses the copyleft concept in the context of peer production in the context of the changes that have taken place in the public sphere. As indicated by some studies (eg RD Putnam’s work), the traditional public sphere is in atrophy, and the dialogue between public actors has been transferred to the digital platform. This allows public actors to become independent of place and time, and the relative anonymity and allows them to change the role and scope of participation in public life. The dialogue takes place in the framework of the “new” public sphere and is reflected in the peer production process, which is based on a common pool of digital assets. Proper conduction of this process is dependent on institu-tional innovation, which is the copyleft concept. It is defined as a legal structure that gives the licensee or end user unrestricted right to use, modify and reproduce the work – in this case, a peer good, produced in the peer production process. In practice, this concept is a reversal of the basic purpose of copyright, the objective of reducing the possibility of using, modifying or copying of intellectual property. At the same time it uses copyright licenses through the appro-priate wording for partner products. It is therefore a form of adaptation of existing institutional governance tools to new needs that have developed in parallel to the formation of the public sphere on the digital platform. The relationships between the “new” public sphere, producing peer production and the role played by the concept of copyleft implies the main objective of this study. It is the presentation of the idea of copyleft, and an indication of its practical ap-plication in the peer production process. An additional objective is to demonstrate the impact of the peer production process on a digital public sphere, particularly the exchange of digital information goods. The article discusses the peer production process and also the assumptions and the conditions in which it can take place. It also presents the causes of atrophy of the tra-ditional public sphere and the need to adapt the tools of copyright protection in order to ensure public dialogue. The research studies are based largely on the example of the operating system GNU/Linux and knowledge repository – Wikipedia.org, through which the main assumptions of peer production are presented. The paper also points the practical importance of copyleft in this process and the effects it produces in the development of the relations between the actors of the public sphere. The authors have also analyzed the economic benefits of entities using the peer goods and applying copyleft licenses. This approach allowed to show the situations in which it is preferable to abandon copyrights rather than limit them. Considerations carried out in the article led to the following conclusions. First, the concept of copyleft allows shaping of social relations in the public sphere. Second, this relationships lead to the production of digital information goods, such as software and knowledge repositories. Third, the Internet eliminates restrictions on the choice of the role of the participants of the “new” public sphere. Finally, peer production affects the economy by increasing the overall efficiency due to the fact that it can be used by entrepreneurs to increase the profitability of the production process
Inne
System-identifier
WUTe0acdaf9daef48cab80aaa2b5de6dfe6