Człowiek, zwierzę i zwierciadło. Genealogia ludzkiego Ja według Helmutha Plessnera i Jacquesa Lacana
PBN-AR
Instytucja
Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk
Informacje podstawowe
Główny język publikacji
polski
Czasopismo
Ruch Filozoficzny (6pkt w roku publikacji)
ISSN
0035-9599
EISSN
Wydawca
Polskie Towarzystwo Filozoficzne
DOI
Rok publikacji
2017
Numer zeszytu
3
Strony od-do
43 - 60
Numer tomu
Identyfikator DOI
Liczba arkuszy
1
Autorzy
(liczba autorów: 1)
Słowa kluczowe
polski
Ja idealne, rozczłonkowane ciało, lustrzane odbicie, psychoza, narcyzm, osobowość
Streszczenia
Język
polski
Treść
W artykule porównuję ze sobą koncepcję ludzkiego Ja Helmutha Plessnera tkwiącą u podstaw jego antropologii filozoficznej oraz wczesną teorię „stadium lustra” Jacquesa Lacana. Obaj autorzy powołują się na eksperyment Köhlera, który polegał na obserwacji odmiennej reakcji dziecka i szympansa na swój lustrzany obraz. Wyciągają jednak z tego odrębne ontologiczne konsekwencje. Plessner twierdzi, że dziecko, rozpoznając obraz w lustrze jako własny i kształtując wyobrażenie siebie jako Ja, dopuszcza możliwość jego zastąpienia przez inne Ja na poziomie funkcji społecznych, jakie pełni. Zarazem jednak wie, że w sensie dosłownym nikt jego indywidualnego Ja nie zastąpi. Lacan natomiast twierdzi, że wyobrażenie siebie jako Ja jest symptomem obronnym, który stanowi alternatywę dla poczucia pokawałkowania własnego ciała, doświadczanego przez dziecko w najwcześniejszej fazie swego życia (tzw. Ja idealne). To wyobrażenie przy tym nie jest czymś, co raz ustalone, jest dane raz na zawsze, ale podlega groźbie rozpadu i regresu na ten wczesny etap. Wymownie świadczy o tym passage au acte w przypadku psychotyków, w którym w wybuchu niepochamowanej agresji następuje całkowity rozpad Ja. Tę możliwość rozpadu Ja, względnie przyjęcia przez nie patologicznie rozdętej postaci, jak w przypadku psychotyków, zapoznaje Plessner w swojej koncepcji.
Inne
System-identifier
PX-5c25e0e8d5dee9104e6a0733