Synergizm awangardy. Obraz i słowo a paradygmat sztuki awangardowej
PBN-AR
Instytucja
Instytut Wzornictwa (Politechnika Koszalińska)
Informacje podstawowe
Rok publikacji
2017
Główny język publikacji
pl
Książka z rozdziałami
Przekład językowy
Ocena KEN
Edycja naukowa
Strony
410
Numer tomu
Seria wydawnicza
Numer w serii wydawniczej
Numer wydania
1
Wydawca
Politechnika Koszalińska
Miejsce wydania
Koszalin
ISBN
9788373654501
ISMN
ISSN
Mapa
Link do pełnego tekstu
Identyfikator DOI
Liczba arkuszy
22.48
Autorstwo oznaczone
Autorzy
(liczba autorów: 1)
Słowa kluczowe
pl
awangarda
logos
mythos
słowo
obraz
Streszczenia
Język
pl
Treść
Książka Iwony Mikołajczyk Synergizm awangardy. Obraz i słowo a paradygmat mądrości sztuki awangardowej podejmuje problem związków obrazu i słowa w twórczości tzw. Wielkiej Awangardy. W pierwszym rozdziale (Synergiczne przestrzenie manifestu artystyczne-go: od logosfery do logo(s)formy) bada je, wychodząc od czasów renesansu, to jest od chwili pojawienia się pierwszych teoretycznych wypowiedzi na temat sztuki. Zauważa, że do początków XX wieku słowo jako manifest funkcjonowało niezależnie od obrazu. Sytuację zmieniają dadaiści, których deklaracje artystyczne były budowane z asocjacyjnie zestawianych słów i obrazów, oraz wortycyści, którzy łączyli je w przestrzeni jednego dzieła na poziomie ideologii. Przełomu dokonują jednak Marcel Duchamp, który używa go do stylizacji na sygnaturę, oraz Stanisław Ignacy Witkiewicz, który w portretach czyni z sygnatur i glossa logo(s)formę, czyli słowo poddane zabiegom uplastyczniającym. W dziełach Witkacego pełni ona podwójną rolę, bowiem oprócz funkcji arty-stycznego środka wyrazu jest też w sposób pośredni, jak u Duchampa, formą manifestu artystycznego Witkacego. W rozdziale drugim (Logo(s)forma w obrazie) autorka bada sfunkcjonalizowanie słowa w przestrzeni malarstwa awangardowego, począwszy od pierwszych kolaży kubistycznych (Pablo Picasso, George Braque), przez wybrane dzieła futurystów (Umberto Boccioni), dadaistów (Kurt Schwitters), awangardy rosyjskiej (Natalia Gonczarowa, El Lissitzky, Władimir Tatlin), po twórczość malarską René Magritte’a. Dochodzi do wniosku, że słowo wprowadzone w przestrzeń ikonosfery ubiera się w kostium plastycznego środka wyrazu. Nie jest już słowem, literą, cyfrą czy innego rodzaju komunikatem werbalnym, lecz formą artystyczną, logo(s)formą, która przejmuje na siebie zadania artystyczne. Czyni to albo bezpośrednio w wyniku działań kreacyjnych malarza, albo pośrednio, jak w dadaizmie czy konstruktywizmie, kiedy nabiera waloru plastycznego wskutek działania kontekstu formalnego. Zasadniczo kaligramy Guillaume’a Apollinaire’a bada się na poziomie werbalnym, jednak Iwona Mikołajczyk w rozdziale trzecim (Lo-go(s)forma a struktura kaligramu) koncentruje się na ich formie wizualnej, poszukując jej miejsc wspólnych z metaforą poetycką poematu. Ba-dając ukształtowanie typograficzne, walory czcionek, miejsca puste czy relacje przestrzenne kaligramów dochodzi do wniosku, że czcionki budu-jące tekst pełnią funkcję logo(s)formy. Dokonywane na materii drukarskiej operacje typograficzne nastawione są na osiągnięcie efektu maksymalnej wizualności obrazu. O ile jednak Apollinaire, kreując ikonę kaligramu, dążył do zachowania zgodności między nią a tekstem, o tyle już futuryści (Filippo Tommaso Marinetti) oraz dadaiści (Tristan Tzara i Fran-cis Picabia) z różnych powodów artystycznych wykorzystywali różne materie słowa i obrazu w celu zburzenia zastanej struktury kaligramu oraz przekroczenia granic języka i form ekspresji. W ostatnim rozdziale Paradygmat mądrości awangardy Iwona Mikołajczyk podsumowuje wcześniejsze rozważania i koncentruje się na opisie logo(s)formy, którą traktuje jako słowo pełniące funkcję artystycznego środka wyrazu. Badając jej aspekt ikoniczny zauważa między innymi, że im mniej jest w słowie znaczenia, tym bardziej zbliża się do formy arty-stycznej i wtapia w przestrzeń malarską. Naddane jej wartości plastyczne poszerzają ją o nieoczekiwane znaczenia i walory, ale też prowokują ob-raz, by stał się tekstem. Nawet najwyższy poziom przekształcenia słowa nie jest jednak w stanie zatrzeć jego dychotomicznej natury, bo chociaż udaje co innego, wciąż pozostaje sobą. Pomimo swoich pragnień bycia bardziej podziwianą niż czytaną, logo(s)forma w różnym stopniu zachowuje swoją temporalność, decydując o efekcie ikonicznej gęstości bądź rozrzedzenia. W kontekście obrazu przyjmuje różne pozycje, od równo-ważności, przez implikację i alternatywę, po negację. Zawsze jednak dzięki jej obecności w ikonosferze odbywa się nieustanna transmutacja od tego, co dosłowne, intelektualne, konkretne, przedmiotowe, obiektywne i formalne do tego, co metafizyczne wyobrażeniowe, jednostkowe, podmiotowe, subiektywne i znaczeniowe. Ten dynamiczny ruch w grani-cach jednego dzieła prowokuje autorkę do postawienia tezy o mądrości awangardy, która – jako pierwsza w dziejach sztuki – za pomocą słowa i obrazu zintegrowała dwa różne konstrukty myślowe, kojarzone z pracą prawej (Mythos) i lewej półkuli mózgowej (Logos). W ich komplementarności pełnej luk, napięć, antynomii i zaprzeczeń przejawia się pełna akceptacja wieloznaczności obrazu świata – a zatem myślenie postformalne, traktowane przez Giselę Labouvie-Vief oraz Jeana Piageta jako wyraz dojrzałości i mądrości.
Język
en
Treść
Iwona Mikołajczyk in her book Avant-garde Synergism. The painting and the word and avant-garde art wisdom paradigm discusses the rela-tionship between the painting and the word in the works of so called Great Avant-garde. In the first chapter („Artistic manifesto synergistic spaces: from logosfera to logo(s)form”) the author starts her research from the Renaissance when the first theoretical statements on art took place. She notices that from the beginning of the XX century the word as the manifes-to functioned independently from the painting. Dadaists, whose artistic declarations were built with associatively juxtaposed words and pictures, as well as Vorticist movement artists who joined them in the space of one work at the ideological level, change the situation. Marcel Duchamp who uses it to stylize for signature, as well as Stanisław Ignacy Witkiewicz who creates logo(s)form from signature and voice in his portraits, make the breakthrough though. In Witkacy’s works it has a duel role as apart from the artistic function of the means of expression, in an indirect way, it ap-pears to be a form of Witkacy’s artistic manifesto just the way Duchamp has it. In the second chapter („Logo(s)form in the painting”) the author ex-amines the fictionalization of the word in the avant-garde painting space beginning from the first cubists (Pablo Picasso, George Braque) through some chosen futurists’ works (Umberto Boccioni), Dadaists (Kurt Schwit-ters), Russian avant-garde (Natalia Gonczarowa, El Lissitzky, Wladimir Tatlin), up to Rene Magritte’ s paintings. She comes to the conclusion that the word when entering the iconosphere gets dressed in the costume of the artistic means of expression. It is no longer a word, a letter or a number and any type of verbal message, but an artistic form, logo(s)form which takes on the task of art. It does that either directly as a result of the creative activity of a painter, or indirectly as in dualism or constructionism when it gains some artistic value. As a rule Guillaume Apollinaire’s calligrams are researched on the verbal level. However in the third chapter („Logo(s)form and calligram structure”) Iwona Mikołajczyk concentrates on their visual form searching for its places common with a poem poetic metaphor. When examining the typographical shape, font values, empty spaces or calligram space rela-tions she comes to the conclusion that the fonts building the text gain the logo(s)form function. The typographical operations being carried out on the printer materials, are set to achieve the painting maximum visual af-fect. While Apollinaire when creating a calligram icon, was trying to achieve the compatibility between it and the text, Futurists (Filippo Tom-maso Marinetti) as well as Dadaists (Tristan Tzara and Francis Picabia) used some various word and painting matters for some artistic reasons in order to ruin existing calligram structures and to cross the language boundaries and expression forms. In the last chapter „Avant-garde Wisdom Paradigm” Iwona Mikołajczyk summarizes her considerations and concentrates on logo(s)form treating it as a word which acts as some artistic means of ex-pression. When examining its iconic aspect, above all she notices that the less meaning a word has, the more it approaches the art form and melts into the art space. The received artistic values give it some unexpected importance, but also provoke a picture to become a text. But even the highest level of the word transformation is not able to blur its dichotomous nature, because even if it pretends to be something else, it remains itself. Despite its desire to be more admired than read, logo(s)form preserves its temporality to a varying degree, deciding about the iconic density or a rareness effect. In the context of the image it takes different positions from equivalence, through implication and alternative, to negation. Always though, because of its presence in iconosphere, there takes place some constant transmutation of what is literal, intellectual, real, objective and formal to that what is metaphysical, imaginary, unit, subjective, personal and semantic. That dynamic movement within one work provokes the au-thor to put a thesis concerning the wisdom of Avant-garde which - as the first in the history of art- with the help of a word and image, has integrated two different mental constructs associated with the work of the right (My-thos) and the left (Logos) brain spheres. In their complementarity full of gaps, tension, antinomy and negation, the full acceptance of the ambiguity picture of the world appears – so does post formal thinking treated by Gisela Labouvie-Vief and Jean Piaget as an expression of maturity and wisdom.
Cechy publikacji
discipline:Historia sztuki
discipline:History of art
Scholarly monograph
Scholarly monograph is a thematically consistent, comperhensive scholarly treatise. In PBN, conference proceedings books are also considered scholarly monographs. If you are adding a conference proceedings book, please remember to mark also "Collective publication" and "Conference publication" checkboxes.
Monografia naukowa
Monografia naukowa to spójne tematycznie, wyczerpujące opracowanie naukowe. W PBN za monografie naukowe uważane są również zbiorowe książki pokonferencyjne (tzw. conference proceedings). Jeśli dodajesz zbiorową książkę pokonferencyjną, pamiętaj o tym, by zaznaczyć również pola "Publikacja zbiorowa" oraz "Publikacja konferencyjna".
Inne
System-identifier
PBN-R:818033