×

Serwis używa ciasteczek ("cookies") i podobnych technologii m.in. do utrzymania sesji i w celach statystycznych. • Ustawienia przeglądarki dotyczące obsługi ciasteczek można swobodnie zmieniać. • Całkowite zablokowanie zapisu ciasteczek na dysku komputera uniemożliwi logowanie się do serwisu. • Więcej informacji: Polityka cookies OPI PIB

×

Regulamin korzystania z serwisu PBN znajduję się pod adresem: Regulamin serwisu

Szukaj wśród:
Dane publikacji

Ustawienie walczących stron względem rzeki w bitwie pod Kircholmem w 1605 r.

Rozdział
  • [1]
    Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska w Toruniu
2017 polski
Liczba arkuszy: 1,8
Cechy publikacji
-
  • Rozdział w książce
  • Zrecenzowana naukowo
  • Konferencyjna
Tłumaczenie tytułu
-
Positions of the Fighting Troops with Regard to the River during the Battle of Kirchholm in 1605
Dyscypliny naukowe
-
Archeologia , Historia
Słowa kluczowe
-
Dane konferencji
-
  1. Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej
  2. 2015-09-30 - 2015-10-02
  3. Białystok, Polska
Abstrakty ( angielski )
-
The text is an attempt to answer the question of positions of the troops of the Swedish king Charles IX and the Hetman of Lithuania Jan Karol Chodkiewicz in the Battle of Kirchholm with regard to the Daugava river. The analysis refers to the fighting area, the march of Swedes, positions of both camps, the place of crossing of the army of the Duke of Courland and Semigallia, Friedrich, and the course of the battle. This allowed to draw some conclusions. First, the Daugava river does not flow straight from the east to the west near Kirchholm, but it changes its course. Just before the town it turns toward the north west, and after Kirchholm it again flows straight to the west. On the map we can see the river curved towards the south. The neighborhood of Kirchholm and the battlefield are in the western part of the curve. Second, the Swedes were marching from Riga towards Kirchholm along the Daugava river. In the morning, they faced Kirchholm from the west, and later entered the town. The center of Kirchholm was located on a hill, so the army of Charles IX occupied the hill. It is important that they had the Daugava river on their right all the time, and were facing the east. Third, the army of Jan Karol Chodkiewicz set the camp by the river, east of Kirchholm. The Hetman arranged his army so that its left wing was adjacent to the camp and faced the west. Fourth, the march of the Swedish troops along the Daugava river prevented the troops of Friedrich, the Duke of Courland and Semigallia, from crossing it west of Kirchholm. As a result, they had to cross the river east of Kirchholm, between the enemy armies. Fifth, as the Swedes left their original positions on the hill, they moved away from the river, which changes its course there, curving towards north-west. Consequently, the army of Charles IX lost their protection of the river on the right flank, of which its enemies took advantage during the battle.
Abstrakty ( polski )
-
Tekst próbuje rozwiązać zagadkę ustawienia armii króla Szwecji Karola IX i hetmana litewskiego Jana Karola Chodkiewicza w bitwie pod Kircholmem w stosunku do rzeki Dźwiny. Analizie został poddany teren walk, marsz Szwedów, lokalizacje obydwu wrogich obozów, miejsce przeprawy oddziałom księcia Kurlandii i Semigalii Fryderyka oraz sam przebieg starcia. Pozwoliło to na wysunięcie wniosków. Po pierwsze, Dźwina w okolicach Kircholmu nie płynie prosto ze wschodu na wschód, ale zmienia swój kierunek. Tuż przed samą miejscowością skręca ona w kierunku północnego-zachodu, aby za Kircholmem skierować swój nurt prosto na zachód. Gdy spojrzymy na mapę, zobaczymy rzekę wygiętą w łuk skierowany na południe. Okolice Kircholmu i miejsce bitwy znajduje się w jego zachodniej części. Po drugie, Szwedzi maszerowali spod Rygi do Kircholmu wzdłuż rzeki Dźwiny. Nad ranem pojawili się na zachód od Kircholmu, do którego później wkroczyli. Centrum Kircholmu położone było na wzniesieniu, co oznacza zajęcie przez wojska Karola IX wzgórza. Co istotne, cały czas miały one po prawej stronie rzekę Dźwinę, a frontem skierowane było na wschód. Po trzecie, armia Jana Karola Chodkiewicza zatoczyła swój obóz nad rzeką, na wschód od Kircholmu. Hetman ustawił wojsko w taki sposób, że jego lewe skrzydło opierało się o obóz, frontem skierowane na zachód. Po czwarte, marsz Szwedów wzdłuż Dźwiny nie pozwolił na przeprawę oddziałom księcia Kurlandii i Semigalii Fryderyka na zachód od Kircholmu. W efekcie musieli oni pokonać rzekę za wschód od Kircholmu, pomiędzy wrogimi armiami. Po piąte, Szwedzi opuszczając swoje pierwotne pozycje na wzgórzu oddalili się od rzeki, gdyż ta w tym miejscu zmienia swój bieg, skręcając na północny-zachód. W wyniku tego manewru wojsko Karola IX straciło oparcie o Dźwinę na prawej flance, co zostało wykorzystane podczas walki.
Pełny tekst
-
  1. Rodzaj tekstu: Ostateczna wersja wydawcy
  2. Licencja: Creative Commons BY-NC-ND 3.0 PL
  3. Pliki
    1. Kircholm_ustawienie.pdf, 15 477 kB Pobierz plik
Bibliografia
-
  1. Archiwum Radziwiłłów, Dział V, nr 4560/III, Archiwum Główne Akt Dawnych (Warszawa)
  2. G.11146, Biblioteka Narodowa (Warszawa)
  3. G.4342/III, G.11146, Biblioteka Narodowa (Warszawa)
  4. GE DD-2987 (3023), Bibliothèque nationale de France (Paris)
  5. 0406:01:019, Krigsarkivet (Stockholm)
  6. 0425:01:064, Krigsarkivet (Stockholm)
  7. 0425:01:065, Krigsarkivet (Stockholm)
  8. 0455:G1:1605, Krigsarkivet (Stockholm)
  9. 2909:1:452, Latvijas valsts vēstures arhīvs (Riga)
  10. 4038:2:90, Latvijas valsts vēstures arhīvs (Riga)
  11. 7363:3:951, Latvijas valsts vēstures arhīvs (Riga)
  12. 7404:l:1304, Latvijas valsts vēstures arhīvs (Riga)
  13. 7404:2:19, Latvijas valsts vēstures arhīvs (Riga)
  14. AVVISO DELLA GRAN VITTORA ottenuta dalle genti del Sereniss. Sigismundo III, Rè di Polonia, et Suetia appresso Riga in Liuonia, á 27. di Settembre 1605, CONTRA Il Duca Carlo di Sudermania heretico perfido, & empio vsurpatore del Regno di Suetia hereditario di detta Maestà & inuasore della Liuonia, Roma 1605.
  15. Bodecker J., Bodeckers Chronik. Livländischer und Rigascher Ereignisse. 1593-1638, bearb. von J. G. L. Napierski, Riga 1890.
  16. Bojer L., Carolomachia, qua felix victoria, Vilniae 1606.
  17. Calendaria Caroli IX, utgiften genom A. Lewenhaupt, Stockholm 1903.
  18. Golniewski Ch., Piesn Nowa Calliopy Sarmackiey O Szczęśliwem porażeniu Książąt Karola Sudermańskiego y Friderika Lunenburskiego, Wilno 1605.
  19. Hiärn Th., Ehst-, Lyf-, und Lettländischer Geschichte, [w:] Monumenta Livoniae Antique, Bd. 1, hrsg. von C. E. Napiersky, Riga-Dorpat-Lepzig 1835, s. 1-444.
  20. Kelch Ch., Liefländische Historia, Oder Kurtze Beschreibung der Denckwürdigsten Kriegs- und Friedens-Geschichte Esth- Lief- und Lettlandes, Revall 1695.
  21. Lacki T., EQUITIS LITUANI DE BELLO LIVONICO per Decennium gesto, Wilno 1610.
  22. Latvijas vēstures avoti, 3 sējums: Latvijas vēstures avoti jezūitu Ordresņa archīvos, sakārtojis J. Kleijntjenss, daļa II, Rīga 1941.
  23. List J. Karola Chodkiewicza do króla. Dan pod Rygą d. 30 września 1605 r. [w:] Wypisy do ćwiczeń z historii wojskowej, cz. 1, Okres od starożytności do końca XIX w.,z. 1, Do bitwy pod Lutynią w 1757 r., wyd. Z. Spieralski i J. Wimmer, Warszawa 1961,s. 100-101.
  24. Locennius J., Historiae Suecanae Libri IX, Francofurtum 1676.
  25. Nowiny z Inflant o sczęslivvey porazce, ktora sie stała nad Karolusem ksiazęciem sudermanskim przez… Iana Karola Chotkievvicza nayvvyzszego hetmana W.X.L. dnia 27 Septemb. vv dzien s. Stanislavva roku 1605, Kraków 1605.
  26. Nowiny z Inflant, wyd. Z. Spieralski i J. Wimmer, [w:] Wypisy do ćwiczeń z historii wojskowej, cz. 1, Okres od starożytności do końca XIX w., z. 1, Do bitwy pod Lutynią w 1757 r., wyd. Z. Spieralski i J. Wimmer, Warszawa 1961, s. 96-100.
  27. NVNTIVS, AVSPICIIS SERmi ET POTENmi SIGISMVNDI III POLONIAE ET SVECIAE REgis, Magni Lithuaniae Ducis &c. &c. A CAROLO CHOTKIEVICIO, Praeside Liuoniae, & Praefecto Samogitiae, atq; commissi praelij, partęq; Victoriae V. Calend: Septemb: Anno Dni M.D.C.V., Cracoviae 1605.
  28. Nyenstädt F., Livländische Chronik, [w:] Monumenta Livoniae Antique, Bd. 2, hrsg. von J. F. Recke, Leipzig 1839, s. 1-160.
  29. Piasecki P., Kronika Pawła Piaseckiego biskupa przemyślskiego. Polski przekład wedle dawnego rękopisu, poprzedzony studyjum krytyczném nad życiem i pismami autora, tłum. A. Chrząszczewski, Kraków 1870.
  30. Rzetowski E., Sława Losu Szczesliwego w Inflanciech, Wilno 1605.
  31. Schreiben Herzogs Friedrich von Kurland über die Schlacht bei Kirchholm am 17. Sept. 1605., hrsg. von J. von Bohlen, Mittheilungen aus dem Gebiete der Geschichte Liv-, Est- und Kurlands, Bd. 9: 1858, s.114-118.
  32. Von der grossen schlacht Vnd Niderlag Welche Sigismundus der dritte König in Poln vnnd Schweden Durch Carolum Chodkieuicum &c. General Obristen wider Hertzog Carlen auß Schweden den 27. Herbstmonat Anno 1605. glücklichen erhalten hat. Nach dem Latheinischen zu Crackaw außgange Exemplar auffs trewlichst in die Teutsche sprach gebracht, Augspurg 1605 (wersja łacińska NVNTIVS, AVSPICIIS SERmi ET POTENmi…).
  33. Warhafftige Newe Zeitung vnd eigentliche Beschreibung Von der Gelücksighafften gethaner vnnd erhaltener Schlacht vnnd Victorien, des Durchleuchtigsten Großmäachtigsten Fürsten vnd Herrn Herrn Sigismundi des dritten von Gottes Gnaden Königes in Polen vnd Schweden Groß Fürsten in Littawen etc. Durch Carolum Cotkowitz Kriegs Obersten in Liefland Befehlichshaber vber Sameyten vnd des Groß Fürsten in Littawen General Obersten mit Carolo Fürsten in Sudermanlandt so sich Kön: May: offentlich wiedersetzen thet. Geschehen den 28. Augusti Anno 1605 stylo novo, Krakow 1605.
  34. Allgemeines Schriftsteller- und Gelehrten-Lexicon der Provinzen Livland, Esthland und Kurland, Bd. 1, 4, bearb. von J. F. von Recke, K. E. Napiersky, Mitau 1827, 1832.
  35. Antanavičius D., Lietuvio bajoro Dešimtmetis livonijos karas (1610.) Ir jo autorius (autorystes atribucijos bandymas), Vilnius 2003.
  36. Antanavičius D., Znane i nieznane źródła do kampanii kircholmskiej w 1605 roku, [w:]Wojny północne w XVI-XVIII wieku. W czterechsetlecie bitwy pod Kircholmem, red. B. Dybaś, Toruń 2007, s. 23-41.
  37. Balcerek M., Liczebność, skład i szyk wojska hetmana litewskiego Jana Karola Chodkiewicza w bitwie pod Kircholmem na ordre de bataille Erika Dahlberga, Zapiski Historyczne, t. 74: 2009, z. 3, s. 7-23.
  38. Balcerek M., Wkład księstwa Kurlandii i Semigalii oraz powiatu piltyńskiego w bitwę pod Kircholmem w 1605 roku, Przegląd Historyczno-Wojskowy, t. 10 (61): 2009, nr 2, s. 5-22.
  39. Balcerek M., Księstwo Kurlandii i Semigalii w wojnie Rzeczypospolitej ze Szwecją w latach 1600-1629, Poznań 2012.
  40. Balcerek M., Ordre de Bataille armii walczących pod Kircholmem dnia 27 września 1605 r., [w:] Do szarży marsz, marsz… Studia z dziejów kawalerii, t. 4, red. A. Smoliński, Toruń 2013, s. 27-62.
  41. Balcerek M.,Polacy w armii Karola IX w bitwie pod Kircholmem 27 IX 1605 roku, ZH,t. 78: 2013, z. 3, s. 93-104.
  42. Balcerek M.,Vom nationalen Narrativ vergessen – Der Beitrag des Herzogtums Kurland und Semgallen sowie des Piltener Kreises während der Schlacht bei Kirchholm im Jahre 1605, Militärgeschichtliche Zeitschrift, Bd. 72: 2013, H. 2, s. 243-266.
  43. Balčiūnas [Bronius], Pirmasai Švedų karas ir Kircholmo kova, Karo Archyvas, t. 1: 1925, s. 3-24.
  44. Baltisches historisches Ortslexikon, Tl. 2: Lettland (Südlivland und Kurland), hrsg. von H. Feldmann und H. von zur Mühlen, Köln-Wien 1990.
  45. Barkman B., Kungl. Svea Livgardes historia, t. 2, 1560-1611, Sztokholm 1938-1939.
  46. Barłowska M., Ekscytarz Chodkiewicza w „Wojnie chocimskiej” Wacława Potockiego. Powinowactwa literackie i rzeczywiste, Barok, t. 8: 2001, nr 15, s. 77-93.
  47. Bensow E., Kungl. Skaraborgs regementes historia, D. I: Fänikor och regementen i Västergötland 1543-1631, Stockholm 1931.
  48. Caune A., Ose Ieva, Latvijas 12. gadsimta beigu – 17. Gadsimta vācu piļu leksikons, Latvijas viduslaiku pilis, 4. sējums, Rīga 2004, s. 442-451.
  49. Ciglis J., „Szwedzki szaniec” w Salaspils a bitwa pod Kircholmem, Z Otchłani Wieków, t. 62: 2007, nr 1-4, s. 47-55.
  50. Czapliński W., Piasecki Paweł (1579-1649), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 25, red. E. Rostworowski, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1980, s. 787-789.
  51. Ericson L., Den glömda katastrofen, [w:] Svenska slagfäld, red. L. Ericson, Sztokholm 2003, s. 89-94.
  52. Fijałek J., Materjały do stosunków rytownika rzymskiego Jakóba Lauro z Polakami w początkach XVII, Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Polskiej Akademji Umiejętności, t. 31: 1926, nr 3, s. 6-11.
  53. Gerner K., Bitwa pod Kircholmem w historii i kulturze historycznej, [w:]Wojny północne w XVI-XVIII wieku. W czterechsetlecie bitwy pod Kircholmem, red. B. Dybaś, Toruń 2007, s. 53-61.
  54. Górski K., Historia jazdy polskiej, Kraków 1894.
  55. Górski K., Historya piechoty polskiej, Kraków 1893.
  56. Herbst S., Anna Wazówna a sprawa ikonografii batalistycznej, [w:] Sarmatia artistica. Księga pamiątkowa ku czci profesora Władysława Tomkiewicza, red. J. Białostocki, A. Gieysztor, M. Karpowicz, T. Manteuffel, M. Walicki, Warszawa 1968, s. 59-62.
  57. Herbst S., Fryderyk (1569-1642), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 7, red. W. Konopczyński, Kraków 1948, s. 165.
  58. Herbst S., Gosiewski Aleksander (zm. 1639), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 8, przewodniczący komitetu redakcyjnego K. Lepszy, Wrocław-Warszawa 1959, s. 339-340.
  59. Herbst S., Kampania kircholmska 1605 r., [w:] Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864, t. 1, Do roku 1648, Warszawa 1965, s. 420-425.
  60. Hildebrand H., Hiäre, Thomas, [w:] Allgemeine Deutsche Biographie, Bd. 12, hrsg. durch die historische Commission bei der Königl. Akademie der Wissenschaften, Leipzig 1880, s. 384-385.
  61. Hniłko A., Plan bitwy pod Kircholmem Józefa Naronowicza-Narońskiego z r. 1659, Przegląd Historyczno-Wojskowy, t. 7: 1934, nr 1, s. 126-133.
  62. Hofberg H., Svenskt biografiskt handlexikon, Del 1, Stockholm 1906 [online], [dostęp 18 XI 2015]. Dostępny w World Wide Web: http://runeberg.org/sbh/b0037.html.
  63. Hubert W., Historia wojenna polska w zarysie, Lwów 1919.
  64. Jägerskiöld S., Loccenius, Johannes, Historiker, Jurist, Professor Skytteanum, Rikshistoriograf (1598-1677), [w:] Svenskt biografiskt lexikon, Bd. 24, Stockholm 1982-1984, s. 77.
  65. Keller V., Herzog Friedrich von Kurland (1569-1642). Verfassungs-, Nachfolge- und Neutralitätspolitik, Marburg 2005.
  66. Kindler I., Zwycięskie bitwy Polaków, t. 14: 1605 Kircholm, Warszawa 2014.
  67. Kircholm 2011, [w:] Eksploratorzy. Forum Zbuntowanych Poszukiwaczy [online], [dostęp 18 XI 2015]. Dostępny w World Wide Web: http://eksploratorzy.com.pl/viewtopic.php?f=149&t=9304.
  68. Kircholm, [w:] Mała encyklopedia wojskowa, t. 2, Warszawa 1970.
  69. Korzon T., Dzieje wojen i wojskowości polskiej, t. 2, Epoka przedrozbiorowa, Kraków 1912 [korzystałem z drugiego wydania: Lwów 1923].
  70. Kowalski K., Archeolodzy na polu bitwy husarii, Rzeczpospolita, 2010, nr 252, s. A22.
  71. Kudelka F., Bitwa pod Kircholmem, Ateneum, 1883, t. 3, s. 478-512.
  72. Kudelka F., Bitwa pod Kircholmem, Warszawa 1921;
  73. Kukiel M., Zarys historii wojskowości w Polsce, Kraków 1929;
  74. Laskowki O., Kircholm, [w:] Encyklopedia wojskowa, t. 4, red. O. Laskowski, Warszawa 1934, s. 236-241.
  75. Lewicka M., Rycina Jakuba Lauro ku czci Jana Zamoyskiego. Nowe materiały do ikonografii Szarogrodu i Zamościa, Biuletyn Historii Sztuki, R. 18: 1956, nr 1, s. 132-138.
  76. Lietz Z., Naroński (Naronowicz-Naroński) Józef (zm. 1678), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 22, red. E. Rostworowski, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1977, s. 546-548.
  77. Lulewicz H., Rudomina Dusiacki Jan h. Trąby (1581-1646), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 32, red. E. Rostworowski, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1989, s. 671-674.
  78. Majewski W., Kampania 1605 r., [w:] Polskie tradycje wojskowe, t. 1: Tradycje walk obronnych z najazdami Niemców, Krzyżaków, Szwedów, Turków i Tatarów, red. J. Sikorski, Warszawa 1990, s. 232-239.
  79. Naruszewicz A., Historya Jana Karola Chodkiewicza, Woiewody Wilenskiego, Hetmana Wielkiego W.X.L., t. 1, Warszawa 1871.
  80. Некрашэвіч-Кароткая Ж.В., Беларускі паэт Хрыстафор Завіша і яго гераічная паэма <<Караламахія>> (Вільня, 1606): 400-годдзя з часу апублікавання, Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Сер. 4: Філалогія. Журналістыка. Педагогіка, 2006, nr 2, s. 62-68 [online], [dostęp 18 XI 2015]. Dostępny w World Wide Web: http://elib.bsu.by/handle/123456789/40072.
  81. Nowak T., Polska sztuka wojenna w czasach Odrodzenia, Warszawa 1955.
  82. Ose Ieva, Salaspils zviedru skansts, [w:] Civitas et castrum ad Mare Balticum. Baltijas arheoloģijas un vēstures problēmas dzelzs laikmeta un viduslaikos, red. A. Caune, Ryga 2002, s. 205-223.
  83. Petri G., Bitwa pod Kircholmem dnia 27 września 1605, tłum. J. Teodorczyk, [w:] Wypisy do ćwiczeń z historii wojskowej, cz. 1, Okres od starożytności do końca XIX w.,z. 1, Do bitwy pod Lutynią w 1757 r., wyd. Z. Spieralski i J. Wimmer, Warszawa 1961, s. 86-96.
  84. Petri G., Kungl.Första livgrenadjärregementets historia, Sztokholm 1926.
  85. Polacy przebadają pole bitwy pod Kircholmem, [w:] Nauka w Polsce [online], [dostęp 18 XI 2015]. Dostępny w World Wide Web: http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news,381485,polacy-przebadaja-pole-bitwy-pod-kircholmem.html.
  86. Pyl Th., Philipp Julius, Herzog von Pommern-Wolgast, [w:] Allgemeine Deutsche Biographie, Bd. 26, hrsg. durch die historische Commission bei der Königl. Akademie der Wissenschaften, Leipzig 1888, s. 37-43.
  87. Ratajczak L., Historia wojskowości, Warszawa 1980.
  88. Rawski W., Kircholm 1605. Refleksje w 400-lecie bitwy, Przegląd Historyczno-Wojskowy, t. 6 (57): 2005, nr 3, s. 145-172.
  89. Sawicki M., Bitwa kircholmska w świetle polsko- i niemieckojęzycznych gazet ulotnych, [w:]Wojny północne w XVI-XVIII wieku. W czterechsetlecie bitwy pod Kircholmem, red. B. Dybaś, Toruń 2007, s. 43-51.
  90. Sikora R., Niezwykłe bitwy i szarże husarii, Warszawa 2011.
  91. Skworoda P., Wojny Rzeczpospolitej Obojga Narodów ze Szwecją, Warszawa 2007.
  92. Tadeklobo, Ekspedycja Kircholm 2011, [w:] Mazowieckie Forum Eksploracyjne [online], [dostęp 18 XI 2015]. Dostępny w World Wide Web:http://detektorysci.pl/aktualnosci-6/ekspedycja-kircholm-2011/?action=printpage.
  93. Teodorczyk J., Tajemnice zwycięstwa, czyli bitwa pod Kircholmem w ikonografii z XVIII w., Muzealnictwo Wojskowe, t. 8: 2005, s. 373-402.
  94. Teodorczyk J., Żygulski Zdzisław jun., Dwugłos o bitwie pod Kircholmem. Historia i ikonografia, Rocznik Historii Sztuki, t. 24: 1999, s. 97-130.
  95. Tranér G., Kungl. Carl IX:s krig i Livland år 1602-1605, Sztokholm 1876.
  96. Tyla A., Įvadas, [w:] K. Bojeris, Karolomachija, iš lotynų kalbos vertė B. Kazlauskas, Vilnius 1992, s. 5-11.
  97. Weygandt J.G., Allgemeines Schriftsteller- und Gelehrten-Lexicon der Provinzen Livland, Esthland und Kurland, Bd. 4, bearb. von J. F. von Recke, K. E. Napiersky, Mitau 1832, s. 495-499.
  98. Wisner H., Bitwa kircholmska – pytania i wątpliwości, [w:] Wojny północne w XVI-XVIII wieku. W czterechsetlecie bitwy pod Kircholmem, red. B. Dybaś, Toruń 2007, s. 14-22.
  99. Wisner H., Kircholm 1605, Warszawa 1987.
  100. Wisner H., Kircholm 1605, Warszawa 2005.
  101. Wisner H., Kircholm 1605, Warszawa 2011.
  102. Wisner H., Polska sztuka wojenna pierwszej połowy XVII wieku. Wątpliwości i hipotezy, Kwartalnik Historyczny, R. 84: 1977, z. 2, s. 405-415.
Zacytuj dokument
-